Hemelse Vensters

De gebrandschilderde glazen van de Sankt-Stephanskirche in Mainz zijn de laatste grote schepping van Marc Chagall; ze ontstonden in nauwe samenwerking met glazenier Charles Marq te Reims. Vanaf 1973 tot zijn dood in 1985 heeft de joodse kunstenaar uit Frankrijk gewerkt aan deze ramen, die bestemd waren voor een rooms-katholieke kerk in Duitsland. Ze zijn een  blijvend monument van verzoening na een wereldoorlog, die voor de joden in Duitsland  een Shoah, een ramp, werd.

Het verzoek van de Duitse pastoor Klaus Mayer kwam voor Chagall dan ook als een enorme uitdaging. Het antwoord van de kunstenaar is een ware schepping: nieuw, oorspronkelijk en ongehoord. De duistere, ja helse erva­ring van de Shoah is hier vastgelegd in doorzichtige glazen, in hemelse vensters. Doorzichtig, maar diepzinnig. Hemels, omdat ze gedrenkt zijn in een hemels blauw; hemels omdat ze letterlijk en figuurlijk omhoog streven, hemelwaarts; hemels ook omdat hun ware schoonheid niet van deze aarde is.

In dit boek maakt de lezer een opgang naar de kerk met haar ramen en een rondgang binnen de ramen zelf. Die tocht begint in Mainz op de Schillerplatz  en voert naar de Sankt-Stephansplatz en binnen de kerk van het portaal naar het priesterkoor, en in het glazen landschap van Adam naar Sara en Abraham, Mozes en van Jezus naar nu. We bewegen ons door de vensters en laten onze ogen door de ramen de kost geven. En kijken ons de ogen uit.

Het duo Maas-Tromp dat hier als gids optreedt, heeft in het boek Voorlezen uit Rembrandt de werkwijze: ‘van binnenuit kijken’, ontwikkeld aan de hand van bijbelse voorstellingen van de Hollandse meester. Nu doen de auteurs  verslag van hun rondgang door de bijbel van Chagall en hun manier van kijken. Zij hopen dat de lezer zelf kijker zal worden. Want kijken, dat  moet je zelf doen. Er is hier nog veel te beleven.

Dr. Jacques J.C. Maas was van 1983 tot 2012 als universitair (hoofd-)docent en onderzoeker voor catechetiek en didactiek verbonden aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg te Utrecht.

Prof. Dr. Nico J. Tromp msc (overleden in 2010) was tot 1991 hoogleraar exegese van het Oude Testament en Hebreeuws aan dezelfde instelling.

De auteurs publiceerden eerder tezamen: Constructief Bijbellezen. Zelfstandig en actief  in de bijbel lezen: een semiotische methode (Gooi en Sticht, 1987) en Voorlezen uit Rembrandt. Visies op bijbelse verbeeldingen (Lannoo, 1999).